هرچند میزان افزایش قیمت در همه محصولات یکسان نبود، اما هم‌زمانی رشد نرخ خودروها در سه بخش بازار نشان می‌دهد تغییرات بازار ارز بار دیگر به یکی از متغیرهای اثرگذار بر انتظارات فعالان بازار تبدیل شده است.
در شرایطی که بازار خودرو در ماه‌های گذشته تحت‌تاثیر رکود معاملاتی و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان قرار داشته، هرگونه افزایش نرخ ارز می‌تواند بیش از آن‌که بلافاصله به افزایش معاملات منجر شود، انتظارات قیمتی فروشندگان و مالکان خودرو را تغییر دهد. به‌همین دلیل، حتی در شرایطی که تقاضای مصرفی همچنان با محدودیت مواجه است، قیمت‌های پیشنهادی در بازار می‌توانند نسبت به تغییرات ارزی واکنش نشان دهند.
این مساله در بازار خودروهای وارداتی و مونتاژی نمود بیشتری دارد؛ اما خودروهای تولید داخل نیز از این جریان مصون نیستند. افزایش هزینه تامین قطعات، مواداولیه و تجهیزات و همچنین اثرگذاری نرخ ارز بر انتظارات عمومی، باعث می‌شود بازار خودرو نسبت به نوسانات ارزی حساس باقی بماند.
رشد قیمت در بازار داخلی
بررسی قیمت خودروهای تولید داخل در اواسط تا پایان هفته گذشته نشان می‌دهد چند محصول پرتقاضا با افزایش قیمت مواجه شدند.
اطلس دنده‌ای تیپ G که در اواسط هفته گذشته با قیمت یک‌میلیارد و ۷۳۰ میلیون‌تومان در بازار معامله می‌شد، در آخرین روز هفته به یک میلیارد و ۷۵۰ میلیون‌تومان رسید. به این ترتیب، قیمت این خودرو طی چند روز ۲۰ میلیون‌تومان افزایش پیدا کرد.
در همین بازه، پارس نوآ ۱.۶ لیتر دنده‌ای نیز رشد قیمت داشت. این خودرو در اواسط هفته ۲ میلیارد و ۳۹۰ میلیون‌تومان در بازار ارزش‌گذاری شد، اما در پایان هفته قیمت آن به ۲ میلیارد و ۴۵۰ میلیون‌تومان رسید. بنابراین، پارس نوآ در این فاصله ۶۰ میلیون‌تومان افزایش قیمت را تجربه کرد.
پژو ۲۰۷ پانوراما اتوماتیک TU۵P نیز یکی دیگر از محصولات داخلی بود که در روزهای پایانی هفته با رشد قیمت مواجه شد. نرخ این خودرو از ۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون‌تومان در اواسط هفته به ۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون‌تومان در آخرین روز هفته رسید؛ یعنی ۱۰۰ میلیون‌تومان افزایش.
اگرچه نمی‌توان تمام این تغییرات را صرفا به نوسان نرخ ارز نسبت داد، اما هم‌زمانی رشد قیمت چند مدل داخلی با تغییرات بازار ارز نشان می‌دهد این متغیر همچنان در شکل‌دهی به انتظارات بازار نقش دارد.
مونتاژی‌ها در مسیر افزایش
در بخش خودروهای مونتاژی نیز افزایش قیمت مشاهده شد؛ هرچند شدت آن در محصولات مختلف متفاوت بود.
چانگان CS۵۵ پلاس مونتاژ، موسوم به سایپا ۴۴۱P، با موتور ۱.۵ لیتری توربو، در اواسط هفته گذشته ۶ میلیارد و ۶۵۰ میلیون‌تومان قیمت داشت. ارزش این خودرو در پایان هفته با افزایش ۵۰ میلیون‌تومانی، به ۶ میلیارد و ۷۰۰ میلیون‌تومان رسید.
ریسپکت پرایم تیپ ۲ نیوفیس نیز افزایش بیشتری را تجربه کرد. قیمت این خودرو از ۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون‌تومان در اواسط هفته به ۴ میلیارد و ۶۵۰ میلیون‌تومان در پایان هفته رسید. بنابراین، طی چند روز ۱۵۰ میلیون‌تومان به قیمت بازار این محصول اضافه شد.
رفتار بازار مونتاژی‌ها از این جهت اهمیت دارد که این بخش بیش از خودروهای داخلی با متغیرهای ارزی درگیر است. بخشی از قطعات و مجموعه‌های مورد استفاده در خودروهای مونتاژی از خارج تامین می‌شود و بنابراین نوسانات ارزی می‌تواند در هزینه تمام‌شده و همچنین انتظارات قیمتی اثرگذار باشد.
با این حال، فاصله زمانی میان تغییر نرخ ارز و تغییر قیمت خودرو همواره ثابت نیست. در برخی مقاطع، فروشندگان پیش از آن‌که افزایش هزینه واقعی در قیمت تمام‌شده منعکس شود، بر مبنای انتظار از آینده قیمت‌ها نرخ‌های جدیدی را برای خودرو اعلام می‌کنند. به‌همین دلیل، بازار خودرو علاوه‌بر هزینه واقعی تولید و واردات، از فضای انتظاری اقتصاد نیز تاثیر می‌پذیرد.
وارداتی‌ها هم گران شدند
در بازار خودروهای وارداتی نیز قیمت‌ها در روزهای پایانی هفته افزایشی بود.
هاوال H۹ که در اواسط هفته گذشته با قیمت ۱۴ میلیاردتومان در بازار عرضه می‌شد، در پایان هفته به ۱۴ میلیارد و ۱۰۰ میلیون‌تومان رسید. به این ترتیب، قیمت این محصول ۱۰۰ میلیون‌تومان افزایش پیدا کرد.
هونگچی H۵ با موتور ۲ لیتری توربو نیز از دیگر خودروهای وارداتی بود که در این بازه افزایش قیمت داشت. نرخ این خودرو از ۸ میلیارد و ۸۰۰ میلیون‌تومان به ۸ میلیارد و ۹۰۰ میلیون‌تومان رسید.
هرچند افزایش ۱۰۰ میلیون‌تومانی در خودروهای وارداتی از نظر درصدی ممکن است نسبت به رشد برخی خودروهای داخلی چندان قابل توجه نباشد، اما همین تغییرات نشان می‌دهد بازار وارداتی نیز نسبت به تحولات اقتصادی و ارزی حساس است.
بازار در انتظار سیگنال بعدی
نکته مهم در شرایط فعلی، تفکیک میان «افزایش قیمت» و «رونق بازار» است. رشد قیمت خودرو لزوما به‌معنای افزایش معاملات نیست. ممکن است قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان افزایش پیدا کند، اما به‌دلیل محدودیت قدرت خرید، تعداد معاملات همچنان پایین باقی بماند.
درواقع، بازار خودرو می‌تواند هم‌زمان با افزایش قیمت، درگیر رکود معاملاتی نیز باشد. درچنین شرایطی، فروشندگان بر اساس هزینه جایگزینی خودرو و انتظارات خود از آینده قیمت‌ها نرخ تعیین می‌کنند و خریداران نیز با احتیاط بیشتری وارد بازار می‌شوند.
این وضعیت درصورتی که نوسانات ارزی ادامه‌دار باشد، می‌تواند فاصله میان قیمت‌های پیشنهادی و توان خرید مصرف‌کنندگان را افزایش دهد. نتیجه چنین شرایطی، لزوما افزایش فوری معاملات نیست؛ بلکه ممکن است بازار برای مدتی در شرایطی قرار گیرد که قیمت‌ها در مسیر صعودی حرکت کنند، اما تقاضای موثر توان همراهی با آن را نداشته باشد.
از سوی دیگر، اگر بازار ارز به‌ثبات برسد، احتمال دارد بخشی از فشار انتظاری ایجادشده در بازار خودرو نیز کاهش پیدا کند. به‌همین دلیل، روند قیمت خودرو در روزهای آینده تا حد زیادی به رفتار نرخ ارز، وضعیت عرضه خودرو و توان تقاضا وابسته خواهد بود.
بازار خودرو اکنون در نقطه‌ای قرار گرفته که یک بار دیگر اهمیت متغیرهای کلان اقتصادی در تعیین قیمت‌ها را نشان می‌دهد. رشد ۲۰ میلیون تومانی اطلس، ۶۰ میلیون‌تومانی پارس نوآ، ۱۰۰ میلیون‌تومانی پژو ۲۰۷، ۵۰ میلیون‌تومانی چانگان و ۱۵۰ میلیون‌تومانی ریسپکت در کنار افزایش ۱۰۰ میلیون‌تومانی دو خودرو وارداتی، اگرچه به تنهایی نشانه تغییر یک روند بلندمدت نیست، اما علامتی از بازگشت حساسیت بازار خودرو به نوسانات ارزی است.
در چنین شرایطی، مسیر آینده بازار بیش از هر چیز به این بستگی دارد که نوسان ارز به یک موج کوتاه‌مدت محدود شود یا به‌عاملی پایدار برای تغییر انتظارات قیمتی تبدیل شود. پاسخ به این پرسش، جهت حرکت قیمت خودرو در هفته‌های آینده را مشخص خواهد کرد.
